Stilzwijgende verlenging opzeggen: wat de wet je garandeert en hoe je het regelt

Je sportschool, je telefoonabonnement, je energiecontract, die streamingdienst die je ooit voor één serie nam: ze lopen bijna allemaal gewoon door als je niets doet. Dat heet stilzwijgende verlenging. Veel mensen denken dat ze daardoor weer een jaar vastzitten, maar voor consumenten is dat in Nederland al sinds 1 december 2011 meestal niet meer zo. In deze gids lees je wat de wet precies zegt, voor welke contracten het geldt, waar de uitzonderingen zitten, hoe je zo opzegt dat er later geen discussie over is en waarom zakelijke contracten een heel ander verhaal zijn.

Wat is stilzwijgende verlenging precies?

Bij stilzwijgende verlenging loopt een contract na de afgesproken looptijd automatisch door, zonder dat jij ergens ja op zegt. Dat is op zich toegestaan, zolang de aanbieder het vooraf duidelijk heeft gemeld, bijvoorbeeld in het aanbod of de algemene voorwaarden. De vraag is alleen: hoe mag het contract doorlopen? Vroeger werd een jaarabonnement vaak automatisch met nog een jaar verlengd, en wie de opzegdatum miste, zat opnieuw twaalf maanden vast. Dat is precies wat de wetgever heeft aangepakt.

Let op het verschil met een nieuw contract. Neem je zelf actief een nieuw aanbod aan, bijvoorbeeld een nieuwe telefoon met een abonnement van twee jaar, dan is dat geen verlenging maar een nieuwe overeenkomst met een nieuwe vaste looptijd. Daar zit je dan wél aan vast. ACM ConsuWijzer legt dat onderscheid uit op de pagina over abonnementen opzeggen en stilzwijgende verlenging.

De hoofdregel: na de eerste looptijd elk moment opzeggen

De regels staan in het Burgerlijk Wetboek, in de lijsten met bedingen in algemene voorwaarden die tegenover consumenten niet (of in principe niet) door de beugel kunnen. De wijziging die dit regelde, wordt in de volksmond vaak de Wet Van Dam genoemd. Volgens artikel 6:236 onder j BW is een beding onredelijk bezwarend als het bij een contract voor het geregeld leveren van zaken (elektriciteit en warmte inbegrepen) of het geregeld verrichten van diensten leidt tot:

• een stilzwijgende verlenging of vernieuwing voor een nieuwe vaste periode, of
• een voortzetting voor onbepaalde tijd waarbij je niet op elk moment kunt opzeggen met een opzegtermijn van hooguit een maand.

In gewone taal: na de eerste looptijd mag het contract alleen doorlopen als iets wat je op elk moment kunt stoppen, met maximaal een maand opzegtermijn. De opzegtermijn begint te lopen op het moment dat je opzegt. Zeg je op 10 maart op, dan stopt het contract dus uiterlijk rond 10 april, en niet pas aan het einde van een nieuw contractjaar. Een aanbieder mag je ook niet verplichten om op een bepaald moment op te zeggen (artikel 6:236 onder r), en je moet kunnen opzeggen op dezelfde manier als waarop je het contract hebt gesloten (onder o).

Daarnaast regelt artikel 6:237 BW een paar dingen die vermoedelijk onredelijk zijn: een eerste looptijd van meer dan een jaar zonder dat je na dat jaar maandelijks kunt opzeggen, en een opzegtermijn voor jou die langer is dan die voor de aanbieder. ConsuWijzer voegt eraan toe dat een eerste looptijd van meer dan een jaar alleen kan als je er echt iets voor terugkrijgt, zoals extra korting. De Rijksoverheid vat de regels per soort abonnement samen in mogen abonnementen stilzwijgend verlengd worden?

Belangrijk om te onthouden: tijdens de eerste vaste looptijd kun je meestal niet tussentijds weg. Je kunt wel alvast opzeggen tegen het einde van die looptijd. De bescherming gaat vooral over wat er daarna gebeurt.

Voor welke contracten geldt het, en waar zitten de uitzonderingen?

De hoofdregel geldt voor de meeste doorlopende consumentencontracten: denk aan sportabonnementen, energiecontracten, onderhoudscontracten voor je cv-ketel, maaltijdboxen, streamingdiensten en zwembadabonnementen. Per soort contract zijn er wel accenten:

Voor telefoon en internet staat alles op de ConsuWijzer-pagina wanneer kun je je abonnement opzeggen? Voor energie lees je de details over opzegvergoeding en opzegtermijn op energiecontract opzeggen. Staat er in je contract een kortere opzegtermijn dan een maand, dan geldt die kortere termijn gewoon.

Zo zeg je op zonder discussie achteraf

De wet maakt opzeggen makkelijker, maar bewijzen dát je hebt opgezegd blijft jouw zaak. Een paar gewoontes voorkomen een hoop gedoe:

1. Kies een manier die je kunt aantonen. Schriftelijk opzeggen kan altijd: per brief, e-mail of webformulier. Heb je het contract online afgesloten, dan moet je ook online kunnen opzeggen. Bewaar een kopie of een screenshot met datum en tijd.
2. Vraag om een bevestiging. Vraag de aanbieder om de opzegging en de einddatum per e-mail of brief te bevestigen. Krijg je niets, stuur dan een aangetekende brief met ontvangstbevestiging.
3. Noem de essentie. Je naam, adres, klant- of contractnummer, dat je opzegt en per wanneer (bijvoorbeeld “met inachtneming van de opzegtermijn”). ConsuWijzer heeft een voorbeeldbrief om een abonnement op te zeggen.
4. Check de laatste incasso. Kijk na de einddatum of er niet nog wordt afgeschreven. Een onterechte automatische incasso kun je in veel gevallen via je bank terugboeken.
5. Laat je niet ompraten tot een nieuw contract. Een “speciaal aanbod” om te blijven is vaak een nieuwe vaste looptijd. Prima als je dat wilt, maar weet dat de klok dan opnieuw begint.

Zakelijke contracten: andere regels

Alles hierboven gaat over contracten tussen een bedrijf en een consument. Sluit je als ondernemer of zzp’er een contract voor je bedrijf, dan gelden de zwarte en grijze lijst uit de artikelen 6:236 en 6:237 niet. Volgens Ondernemersplein gelden dan in de meeste gevallen de algemene regels, en bepalen het contract en de algemene voorwaarden hoe verlenging en opzegging werken. Een zakelijk leasecontract of softwarecontract kan dus wél stilzwijgend met een heel jaar worden verlengd, met een opzegtermijn van drie maanden of meer.

Er zijn twee kanttekeningen. Ten eerste kan een klein bedrijf of zzp’er met een telefoon- of internetcontract dat automatisch is verlengd dat contract volgens Ondernemersplein op elk moment zonder kosten opzeggen, met hooguit een maand opzegtermijn. Ten tweede kun je als kleinere onderneming een beding in algemene voorwaarden in uitzonderlijke gevallen laten vernietigen omdat het onredelijk bezwarend is (artikel 6:233 BW). Grotere bedrijven, met vijftig of meer werknemers of een openbaar gemaakte jaarrekening, kunnen dat volgens artikel 6:235 BW niet. Reken er dus niet op: voor zakelijke contracten is je agenda je enige echte bescherming. De gids over opzegtermijnen bij stilzwijgende verlenging berekenen laat met een uitgewerkt voorbeeld zien hoe je de laatste opzegdag bepaalt.

Opzegtermijnen bijhouden: praktische tips

Ook met de consumentenregels kost een vergeten abonnement geld, al is het “maar” een maand per keer. En bij de eerste looptijd, bij zakelijke contracten en bij kranten en tijdschriften telt de datum nog steeds echt. Zo houd je het overzicht:

• Maak één lijst van alles wat automatisch doorloopt. Loop je bankafschriften van de afgelopen drie maanden door en noteer elke terugkerende afschrijving.
• Noteer per contract drie dingen: de einddatum van de eerste looptijd, de opzegtermijn en de manier van opzeggen (portaal, e-mail, brief).
• Gebruik de laatste opzegdag als datum, niet de einddatum. Bij een zakelijk contract met drie maanden opzegtermijn is dat het moment waarop je moet handelen.
• Plan een herinnering ruim vooraf. Een maand voor het einde van de eerste looptijd is een goed moment om te beslissen of je doorgaat of overstapt, bijvoorbeeld als het telecombericht van je aanbieder binnenkomt.
• Bewaar je bewijs bij het contract. Opzegbrief, bevestiging en eventueel het aangetekende ontvangstbewijs horen bij elkaar.
• Doe één keer per jaar een check. Wat gebruik je nog? Wat is duurder geworden? Een jaarlijkse ronde levert vaak meer op dan je denkt.

Hoe Trackords helpt

Trackords is een gratis tracker voor precies dit soort datums. Maak een eigen recordtype, bijvoorbeeld “Abonnement” of “Contract”, met velden voor aanbieder, opzegtermijn, manier van opzeggen en klantnummer. Gebruik de einddatum van de eerste looptijd, of bij zakelijke contracten de laatste opzegdag, als vervaldatum. Per record stel je tot drie e-mailherinneringen in, bijvoorbeeld zestig, dertig en zeven dagen vooraf. Moet je één keer iets doen, zoals die opzegbrief versturen, gebruik dan het type To-do-taak: dat heeft een vervaldatum en een knop Afgerond, waarna de herinneringen stoppen.

Je kunt de opzegbrief en de bevestiging als bijlage bij het record bewaren, zodat je bewijs altijd bij de hand is. Bekijk de pagina over de contractverlengingen-tracker of de abonnementen-tracker, of maak gratis een account aan.

Deze gids is algemene informatie en geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie, kijk dan bij ACM ConsuWijzer of het Juridisch Loket.